Khi ngân sách hạn hẹp gặp một không gian vang hơn 2,5 giây.

Bước vào một không gian chưa có thiết bị

Đội kỹ thuật Bá Hùng đến công trình khi kiến trúc và nội thất đã hoàn thiện, nhưng âm thanh thì chưa có gì. Hội trường 300 chỗ và phòng họp 60 chỗ vẫn nguyên trạng: tường phẳng, trần phẳng, sàn cứng, không một mảng vật liệu tiêu âm nào.

Anh em vỗ tay thử ở giữa hội trường. Tiếng vọng dội qua dội lại, kéo dài lâu hơn dự đoán. Đo bằng thiết bị chuyên dụng, con số hiện ra: thời gian vang vượt 2,5 giây.

Để hiểu 2,5 giây có nghĩa là gì

Theo tiêu chuẩn ISO 3382 và khuyến nghị từ giới acoustic chuyên nghiệp, phòng họp và hội nghị nhỏ tới trung bình nên có thời gian vang 0,4 đến 0,7 giây; hội trường lớn dùng cho thuyết trình là 0,8 đến 1,2 giây. Vượt 2 giây, không gian bị xếp vào ngưỡng “echoic”, lời nói không còn đảm bảo độ rõ.

Hiện trạng đo được ở đây gấp ba đến bốn lần ngưỡng tối đa. Nói đơn giản: lắp một hệ thống thông thường vào đây, mỗi từ phát biểu sẽ chồng lên từ trước đó. Hàng đầu nghe được, hàng cuối nghe ra một mớ âm chồng chéo.

Bốn lớp thách thức cùng lúc

Bài toán không chỉ là vang dội. Một: cả hai không gian không có vật liệu tiêu âm, mà chi phí xử lý theo cách chuẩn có thể vượt toàn bộ ngân sách. Hai: đây là công trình tưởng niệm thuộc đầu tư công, ngân sách rất hạn hẹp, không thể phát sinh thêm.

Ba: nguồn điện cho hệ thống chưa được kéo tới hội trường, phải thi công bổ sung mà ngân sách không có dư. Bốn: đây là nơi tổ chức các hoạt động tưởng niệm về cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, mỗi lời phát biểu đều mang trọng lượng tinh thần.

Đảo ngược bài toán bằng tuyệt kỹ chống hú

Thông lệ là cải thiện acoustic không gian trước, rồi mới chọn thiết bị. Khi cách thông lệ không khả thi vì ngân sách, chỉ còn một con đường: tối ưu hệ thống âm thanh để bù cho không gian. Nguyên tắc thiết kế được đặt ra là tỷ lệ giữa hiệu suất thực tế và kinh phí phải cao gấp nhiều lần thông thường.

Hú rít trong không gian vang nặng xảy ra qua hàng chục con đường, không một tính năng chống hú tự động nào giải quyết được tất cả. Qua hơn 23 năm thực chiến, Bá Hùng đã hệ thống hóa cách kiểm soát hú đa tầng, kết hợp lựa chọn thiết bị, bố trí vật lý, định tuyến tín hiệu, thiết lập DSP và hiệu chỉnh thực địa. Ở đây, ngưỡng hú được đẩy đủ cao để phát đủ công suất trong không gian vang gấp ba lần chuẩn mà vẫn giữ khoảng dư an toàn cho người vận hành.

“Đây là phần chuyên môn tích lũy nhiều năm. Không có tài liệu nào dạy cách áp dụng. Chỉ có thực chiến.”

Một quyết định ngoài hợp đồng

Sau khi tính toán, đội ngũ nhận ra ngay cả khi áp dụng toàn bộ chuyên môn, vẫn còn một khoảng thiếu hụt giữa kinh phí và yêu cầu. Khoảng đó không lớn, nhưng đủ để hệ thống không đạt mức hiệu quả mong muốn.

Quyết định được đưa ra trong nội bộ: phần phụ kiện đi kèm, Bá Hùng tặng không tính tiền, vì nhập khẩu trực tiếp nên tiết kiệm được phần chênh giá vốn. Phần nhân công kỹ thuật cũng tặng, để toàn bộ ngân sách được dồn cho các thiết bị cốt lõi quyết định chất lượng âm thanh.

“Đây không nằm trong hợp đồng. Đây là quyết định chúng tôi tự đưa ra.”

Vì sao

Có những công trình mà câu chuyện thiết bị không phải là câu chuyện duy nhất. Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa không chỉ là một nhà khoa học. Ông là Anh hùng Lao động đầu tiên của Việt Nam, người đặt nền móng cho ngành quân giới và công nghiệp quốc phòng nước nhà từ những năm tháng khó khăn nhất. Quê hương ông ở Vĩnh Long.

Khu lưu niệm này là nơi các thế hệ sau có thể đến, ngồi xuống, lắng nghe, hiểu thêm về một người đã sống và làm việc cho điều lớn hơn bản thân mình. Một không gian như vậy không phải để bán thiết bị tốt nhất với giá cao nhất, mà để những lời nói trong đó được nghe rõ ràng, trọn vẹn, đúng tầm với người mà nơi đây tưởng nhớ.

Kết quả, và một nguyên tắc

Hệ thống đi vào vận hành tháng 3 năm 2025. Khả năng hút âm hiệu quả đạt 70 cm: đại biểu phát biểu trên bục nói với tư thế tự nhiên, không cần cúi sát micro. Headroom đủ rộng để người vận hành đẩy âm lượng đến mức cần thiết mà không chạm ngưỡng hú, không phải túc trực canh chỉnh. Âm thanh rõ ở mọi vị trí trong cả hội trường 300 chỗ và phòng họp 60 chỗ.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long trao giấy khen ghi nhận đóng góp của Bá Hùng. Với một dự án ngân sách hạn hẹp, không gian khó và phần tặng kèm ngoài hợp đồng, sự ghi nhận chính thức ấy có ý nghĩa hơn bất kỳ con số doanh thu nào.

“Ngân sách hạn hẹp không có nghĩa là phải hạ chuẩn chất lượng. Ngân sách hạn hẹp có nghĩa là phải tăng chuyên môn.”